top of page

Зэсийн үйлдвэрлэл гэгээлэг байна

  • Feb 6, 2023
  • 3 min read

Зэсийн үйлдвэрлэлийн талаар

Зэсийн үйлдвэрлэл нь дэлхийн эдийн засгийн чухал хэсэг бөгөөд төрөл бүрийн бүтээгдэхүүн, үйлдвэрлэлд зайлшгүй шаардлагатай металл юм. Зэс бол цахилгаан утаснаас эхлээд сантехник, зоос хүртэл өргөн хүрээний хэрэглээтэй, олон талт металл юм. Сүүлийн жилүүдэд цахилгаан бараа, автомашины үйлдвэрлэлд зэсийн эрэлт нэмэгдэж байгаатай холбоотойгоор зэсийн үйлдвэрлэл сэргэж байна.

Зэсийн үйлдвэр нь олон улс оронд уурхайчид, инженерүүд болон бусад мэргэжилтнүүдийг ажлын байраар хангадаг гол эх үүсвэр болдог. Зэсийн олборлолт нь газрын гүнээс хүдэр гаргаж аваад ашиглах боломжтой хэлбэрт оруулах нарийн төвөгтэй процесс юм. Уг процесс нь нэлээд хөдөлмөр их шаарддаг бөгөөд тусгай тоног төхөөрөмж шаарддаг.

Зэсийн үйлдвэрлэл нь олборлох шинэ арга техникийг хөгжүүлж, цэвэршүүлэх процессыг сайжруулсан зэрэг олон жилийн турш технологийн дэвшлийг нэвтрүүлж байдаг уул уурхайн тэргүүлэх салбар юм. Эдгээр дэвшил нь тус үйлдвэрлэлийг хямд зардлаар өндөр чанартай зэс үйлдвэрлэх боломжийг олгодог.

Зэсийн үйлдвэрлэл нь мөн төрөөс өндөр зохицуулалттай бөгөөд засгийн газрууд байгаль орчин, аюулгүй байдлын хатуу стандартыг тогтоодог. Эдгээр журам нь зэсийн олборлолт, боловсруулалттай холбоотой болзошгүй аюулаас ажилчид болон байгаль орчныг хамгаалах зорилготой юм.



Зэсийн салбар бол дэлхийн эдийн засгийн чухал хэсэг бөгөөд түүний ирээдүй гэрэлтэй харагдаж байна. Цахилгаан бараа, автомашины салбарт зэсийн эрэлт нэмэгдэж байгаа тул энэ салбар ирэх жилүүдэд ч өсөх хандлагатай байна. Аж үйлдвэр инноваци хийж, шинэ технологиудыг хөгжүүлэхийн хэрээр дэлхийн эдийн засгийн бүр ч чухал хэсэг болох болно.

Цахилгаан машин дах зэсийн хэрэглээ



Цахилгаан машины хувьсгал бидний өмнө ирж байгаа бөгөөд үүнийг дагаад цахилгаан машины технологид зэс ашиглах сонирхол олон дахин нэмэгдэж байна. Зэсийг олон арван жилийн турш цахилгаан утаснуудад ашиглаж ирсэн боловч цахилгаан машинд ашиглах нь харьцангуй шинэ юм. Зэс нь машины батарейгаас мотор руу цахилгаан дамжуулахад ашиглагддаг тул цахилгаан машины технологийн зайлшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг юм.

Цахилгаан машинд зэс ашиглах нь хэд хэдэн шалтгааны улмаас ашигтай байдаг. Нэгдүгээрт, зэс бол маш үр ашигтай цахилгаан дамжуулагч юм. Энэ нь цахилгаан эрчим хүчийг хурдан бөгөөд үр ашигтай дамжуулж, цахилгаан машиныг илүү үр ашигтай, эрчим хүчний алдагдал багатай ажиллуулах боломжийг олгоно гэсэн үг юм. Нэмж дурдахад зэс нь маш бат бөх материал бөгөөд цахилгаан машинд ашиглахад тохиромжтой. Зэс утаснууд нь цахилгаан машинд байдаг эрс тэс температур, чичиргээ зэрэг хатуу ширүүн нөхцлийг тэсвэрлэх чадвартай.

Зэсийг цахилгаан машинд ашиглах өөр нэг давуу тал нь эдийн засгийн үр ашигтай байдал юм. Зэс нь харьцангуй хямд материал учраас цахилгаан машин үйлдвэрлэгчдэд зардал багатай байдаг. Зэстэй ажиллахад бас хялбар, өөрөөр хэлбэл цахилгаан машинд янз бүрийн аргаар ашиглах боломжтой. Үүнд утас, холбогч болон бусад бүрэлдэхүүн хэсгүүд орно.

Эцэст нь хэлэхэд, зэс бол дахин боловсруулах боломжтой материал бөгөөд байгаль орчинд тустай. Үйлдвэрлэгчид цахилгаан машинд зэсийг ашигласнаар байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг бууруулж, нөөцийг хэмнэхэд тусалдаг.

Ерөнхийдөө зэс нь цахилгаан машины технологийн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд түүнийг ашиглах нь байгаль орчин, эдийн засагт аль алинд нь ашигтай юм. Түүний үр ашигтай, бат бөх, зардал багатай, дахин ашиглах боломжтой зэрэг нь цахилгаан машинд ашиглахад тохиромжтой материал болгодог. Цахилгаан машины хувьсгал үргэлжлэхийн хэрээр цахилгаан машинд зэс ашиглах нь бүр ч чухал болох бололтой.



Зэсийн хүдрийн боловсруулалт

Зэсийн хүдэр боловсруулах нь зэсийн хүдрээс (CuFeS2) зэс гаргаж авах, цэвэршүүлэх олон төрлийн техник, процессыг хамарсан нарийн төвөгтэй процесс юм. Уг процесс нь хүдэр олборлож, дараа нь жижиг хэсэг болгон буталж, дараа нь нарийн нунтаг болгон нунтаглана. Дараа нь энэ нунтагыг баяжуулж, зэсийн эрдсийг хүдэр дэх бусад эрдсээс ялгаж авдаг. Энэ хэсгийг ерөнхийд нь хөвүүлэн баяжуулах процесс гэж нэрлэдэг.

Дараа нь зэсийн хүдэр нь хольцыг зайлуулах, бусад ашигт малтмалаас зэсийг ялгахын тулд хэд пирометаллурги эсвэл гидрометаллургийн гэсэн 2 үндсэн аргаар боловсруулдаг. Пирометаллургийн арга нь баяжмалыг хэд хэдэн шат дамжлагаар хайлуулж зэсийн гулдмай гарган авч үүний дараагаар уусгалт болон цахилгаан химийн аргаар цэвэр зэсийг (99.9999%) үйлдврэлэхийг хэлнэ. Өөр нэг алхам бол бага агуулгатай хүдрийг хүхрийн хүчлээр уусгаж зэсийг уусмал хэлбэрт оруулна. Дараа нь уусмалыг шүүж, зэсийг бусад эрдэсээс ялгана. Ингээд уусмал байдалтай зэсийг илүү цэвэршүүлэхийн тулд хэд хэдэн химийн болон цахилгаан химийн процессоор (SX-EW) боловсруулдаг.

Дараа нь зэсийг зууханд хайлуулж, зэсийн гулдмай гаргаж авдаг. Дараа нь энэ хайлшийг баар эсвэл саваа болгон цутгаж, төрөл бүрийн хэрэглээнд ашиглахад бэлэн болно.



Зэсийн үнэ ханш

Зэсийн үнэ сүүлийн саруудад огцом өсч, 2021 оны 2-р сард үнэ олон жилийн дээд цэгтээ хүрx 10000 US $ -ийг даваад байна. Энэхүү үнийн өсөлтөд Хятадаас эрэлт нэмэгдэж, ам.долларын ханш суларсан, цахилгаан автомашины үйлдвэрлэл зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлсөн бөгөөд цар тахлын (COVID-19) улмаас нийлүүлэлтийн хомсдолд орсон зэрэг орно.

Зэсийг цахилгаан бараа, барилга, автомашин зэрэг төрөл бүрийн салбарт ашиглаж байгаатай холбоотойгоор сүүлийн хэдэн жилийн хугацаанд эрэлт тогтмол өсч байна. Хятад бол дэлхийн зэсийн хамгийн том хэрэглэгч бөгөөд цар тахлаас тус улсын эдийн засаг сэргэж байгаа нь эрэлтийг нэмэгдүүлэхэд тусалсан. Түүнчлэн ам.долларын ханш бусад валюттай харьцахдаа суларч, зэсийг гадаадын худалдан авагчдын сонирхлыг татах болсон.

Цар тахлын улмаас нийлүүлэлт тасарсан нь зэсийн үнэд ч нөлөөлсөн. Уурхайнууд хязгаарлалтын улмаас үйлдвэрлэлээ зогсоох эсвэл багасгахаас өөр аргагүйд хүрсэн бол тээвэрлэлтийн асуудал мөн ачилтад саатал учирсан. Үүнээс болж зэсийн нийлүүлэлт хомсдож, үнэ өсөхөд хүргэсэн.




Цаашид цар тахлын нөлөөгөөр эрэлт нийлүүлэлт үргэлжилсээр байгаа тул зэсийн үнэ тогтворгүй хэвээр байх төлөвтэй байна. Гэхдээ ирэх жилүүдэд зэсийн эрэлт өндөр байх төлөвтэй байгаа тул урт хугацааны төлөв эерэг байна.

Үргэлжлэл бий.....

 
 
 

Comments


bottom of page